Veel jongeren die verblijven binnen de specialistische en forensische jeugdhulp hebben (een veelvoud aan) ingrijpende of traumatische ervaringen meegemaakt. Als gevolg hiervan kunnen zij een post traumatische stress stoornis (PTSS) of traumagerelateerde klachten ontwikkelen die vaak samenhangen met een vermindering van het zelfregulerend vermogen. Veelgenoemde lasten van deze jongeren zijn onder meer een hoge basisspanning, hyperalertheid en een verminderd vermogen om de aandacht te focussen of vast te houden.
Waar de behandeling van traumaklachten zich bij deze doelgroep doorgaans richt op exposure en het bijstellen van disfunctionele gedachten, overtuigingen en gedrag (vb. TF-CBT) en/of het desensibiliseren van traumatische herinneringen (vb. EMDR), is dit voor sommige cliënten nog té overvragend. De langdurige en grote hoeveelheden (toxische) stress die zij gedurende hun leven (hebben) ervaren zorgt er vanuit een neurobiologisch perspectief voor dat zij continue in de overlevingsstand staan. Overstijgende functies, zoals vooruit denken, overleggen, plannen, concentreren en woordbegrip zijn hierdoor verminderd toegankelijk.
De Short-term Music therapy Attention and Arousal Regulation Treatment – Jeugd’ (SMAART-J) is een muziektherapeutische behandeling dat zich richt op het verbeteren van de spanning- en aandachtsregulatie bij jeugdigen tussen de 12 en 18 jaar oud die ingrijpende of traumatische jeugdervaringen hebben meegemaakt. SMAART-J is gestoeld op evidentie uit de neurobiologie van trauma en de neurologische muziektherapie en is ontwikkeld als pre-therapie voor andere evidence-based behandelvormen voor trauma en PTSS. Binnen SMAART-J ontvangt de jongere psycho-educatie over stressreacties, leert de jongere vaardigheden om door middel van muziek diens eigen spanning te reguleren, én traint de jongere met behulp van de Musical Attention Control Training (MACT) uit de Neurologische Muziektherapie (NMT) diens gefocuste en vastgehouden aandacht.
SMAART-J kan worden ingezet als eerste stap interventie, bij jongeren die minder ontvankelijk zijn voor overwegend verbale vormen van traumabehandeling, alsmede jongeren die bij andere vormen van traumabehandeling ontregelen door belemmeringen in het zelfregulerend vermogen. SMAART-J is ontwikkelt als pre-therapie voor onder andere EMDR en TF-CBT, en kan zodoende geïntegreerd worden in een multidisciplinaire behandeling. SMAART-J is nadrukkelijk niet bedoeld om ingezet te worden als enkelvoudige traumabehandeling.
De handleiding van SMAART-J is vrij beschikbaar voor geregistreerde muziektherapeuten via deze website. Wilt u als traumabehandelaar gebruik maken van de psycho-educatie uit SMAART-J? Dan kunt u deze hier downloaden.
Naar de effectiviteit van SMAART-J wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan in samenwerking met Pluryn, Levvel, Vrije Universiteit Amsterdam, Radboud Universiteit Nijmegen en Amsterdam UMC. Zie ook de pagina publicaties.