Veel jongeren die gebruik maken van de specialistische jeugdhulp hebben (een veelvoud aan) ingrijpende of traumatische jeugdervaringen meegemaakt. Als gevolg hiervan kunnen jeugdigen traumagerelateerde klachten ontwikkelen die vaak samenhangen met een vermindering of beperking in het zelfregulerend vermogen. Veelgenoemde klachten bij jeugdigen zijn onder meer een hoge basisspanning, hyperalertheid en een verminderd vermogen om de aandacht te focussen of vast te houden.
Waar de behandeling van traumaklachten zich bij deze doelgroep doorgaans richt op exposure en het bijstellen van disfunctionele gedachten, overtuigingen en gedrag (vb. TF-CBT) en/of het desensibiliseren van traumatische herinneringen (vb. EMDR), is dit voor sommige cliënten nog té overvragend. De langdurige en grote hoeveelheden (toxische) stress die zij gedurende het leven (hebben) ervaren zorgt er vanuit een neurobiologisch perspectief voor dat zij vrijwel continue terugvallen op de primaire taak van overleven. Overstijgende functies, zoals bijvoorbeeld overleggen, plannen, concentreren en woordbegrip zijn hierdoor verminderd toegankelijk.
Short-term Music therapy Attention and Arousal Regulation Treatment – Jeugd’ (SMAART-J) is een muziektherapeutisch behandelprotocol dat zich richt op het verbeteren van de spanning- en aandachtsregulatie bij jeugdigen tussen de 12 en 18 jaar oud die ingrijpende of traumatische jeugdervaringen hebben meegemaakt. SMAART-J is gestoeld op evidentie uit de neurobiologie van trauma en de neurologische muziektherapie en is ontwikkeld als pre-therapie voor andere evidence-based behandelvormen voor trauma en PTSS. Binnen SMAART-J ontvangt de cliënt psycho-educatie over stressreacties, leert de cliënt vaardigheden om door middel van muziek zijn of haar eigen spanning te reguleren, én traint de cliënt met behulp van de Musical Attention Control Training (MACT) uit de Neurologische Muziektherapie (NMT) zijn of haar gefocuste en vastgehouden aandacht.
In de praktijk blijkt SMAART-J goed aan te sluiten bij jeugdigen die minder ontvankelijk zijn voor overwegend verbale vormen van traumabehandeling, alsmede cliënten die bij andere vormen van traumabehandeling ontregelen door belemmeringen in het zelfregulerend vermogen. SMAART-J is ontwikkelt als pre-therapie voor onder andere EMDR en TF-CBT, en kan zodoende geïntegreerd worden in een multidisciplinaire behandeling. SMAART-J is nadrukkelijk niet bedoeld om ingezet te worden als enkelvoudige traumabehandeling.
De handleiding van SMAART-J is vrij beschikbaar voor geregistreerde muziektherapeuten via deze website. Wilt u als traumabehandelaar gebruik maken van de psycho-educatie uit SMAART-J? Dan kunt u deze hier downloaden ↗.
Naar de effectiviteit van SMAART-J wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan in samenwerking met Pluryn, Levvel, Vrije Universiteit Amsterdam, Radboud Universiteit Nijmegen en Amsterdam UMC.